ಸಂಚಿಕೆ - ೦೭

ಕಾರಿಂಜೇಶ್ವರ ಬೆಟ್ಟ

      ಶ್ರೀ ಕಾರಿಂಜೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕಾರಿಂಜ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಿವ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. 'ಭೂ ಕೈಲಾಸ' ಎಂದೆ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಶಿವನಿಗೆ ಎರಡು ಮತ್ತೊಂದು ಪಾರ್ವತಿ ಮತ್ತು ಗಣೇಶ ದೇವರಿಗೆ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ತಲುಪಲು ಸುಮಾರು ೩೫೫ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿವೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಜೈನ ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

      ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳು ಈ ದೇವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಹಣಿದುಕೊಂಡಿದೆ ಇದು ಅದೆಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕೃತ ಯುಗದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 'ರೌದ್ರ ಗಿರಿ', ತ್ರೇತ್ರಾಯುಗದಲ್ಲಿ 'ಗಜೇಂದ್ರ ಗಿರಿ', ದ್ವಾಪರ ಯುಗದಲ್ಲಿ 'ಭೀಮ ಶೈಲ' ಮತ್ತು ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ 'ಕಾರಿಂಜ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಈ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಯುಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುವ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ.

      ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತೀರ್ಥ ಸ್ಥಳಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪಾಂಡವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವ ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳಿವೆ. ಭೀಮನು ತನ್ನ ಗದೆಯನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಎಸೆದನು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೊಳ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಈ ಕೊಳವನ್ನು ಗದಾ ತೀರ್ಥದೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಭೀಮನ ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನಿಂದ ಅಂಗುಷ್ಟ ತೀರ್ಥ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಅವನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಂಡಿಯೂರಿದಾಗ ಜನುತೀರ್ಥವೆಂದು ಮತ್ತೊಂದು ಕೊಳವಾಯಿತು. ಈ ಕೊಳವನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಲೂ ನೋಡಬಹುದು. ಮಹಾಯೋಧನಾದ ಅರ್ಜುನನು ಹಂದಿಗೆ ಬಾಣವನ್ನು ಹೂಡೆದು ಅದರಿಂದ ಹಂದಿಕೆರೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದೆಲ್ಲದರಿಂದ ಪಾಂಡವರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ್ದಿದರು ಎಂಬುದು ಆಧಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಕೊಳಗಳು ಬತ್ತದೆ ಇರುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ.

      ಶ್ರೀ ಕಾರಿಂಜೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 'ಶಿವರಾತ್ರಿ' ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ದಿನದಂದು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪೂಜೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವೂ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯ ದಿನದಂದು ಶಿವನ ವಿಗ್ರಹವು ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಐಕ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂರನೇ ದಿನ ರಥೋತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ದೇವರ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ರಥದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾರ್ವತಿ ದೇವರ ದರ್ಶನವ ನಂತರ ೧೪೬ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಹತ್ತಿ ಹೋದರೆ ಅಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ದ್ವಾರ ಸೀಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮಧ್ಯ ೧೧೮ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಏರಿ ಸಾಗಿದರೆ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವನ ದೇಗುಲ ಸೀಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ವಾನರರಿಂದ ತುಂಬಿದೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಇಂದಿಗೂ ಇದೆ.

ಪೂಜಾ, ಎಂ.ಎ. ದ್ವಿತೀಯ ವರ್ಷ, ಎಸ್.ವಿ.ಪಿ. ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ